Çocuklarımız, üzerine hedefler yazıp sürekli yeniden şekillendirebileceğimiz nesneler değildir. Elbette onların iyi bir eğitim almasını, güçlü bir gelecek kurmasını ve başarılı bireyler olmasını isteriz. Ancak bu istekler bazen farkında olmadan kendi hayallerimizi, beklentilerimizi veya toplumsal baskıları çocuklarımızın omuzlarına yüklememize neden olabilir. Özellikle sınav dönemlerinde, başarıya ulaşmaları için tüm koşulları sağlayıp onları sosyal hayattan uzaklaştırma eğilimine girebiliriz.

Fakat bu yaklaşım, çocuk üzerinde düşündüğümüzden daha yoğun bir baskı oluşturur. “Başarmalıyım, yetişmeliyim, kazanmalıyım.” gibi düşünceler çocuklarda ağır bir performans kaygısına yol açar. Üstelik 0–18 yaş aralığında duygusal ve bilişsel olgunluk tam olarak yerleşmemiştir. Bu nedenle çocuklar üzerlerindeki baskıyı nasıl ifade edeceklerini bilemedikleri için içten içe zorlanır, fakat bunu yetişkinlere aktarmakta güçlük çekerler. Gelişim dönemlerinin doğal kırılganlığı da bu baskıyı daha da yoğun hissetmelerine neden olur.

Bu baskının sonuçları çoğu zaman ilerleyen yaşlarda kendini gösterir. Çocuk akademik olarak başarılı olsa bile, sosyal hayatta kendini ifade etmekte zorlandığını, risk almaktan kaçındığını veya yeni şeyler üretme konusunda çekingen davrandığını görebiliriz. Çünkü sadece masa, kitap ve sınav odaklı bir yaşam içinde büyüyen çocuk; sosyal, duygusal ve davranışsal becerilerini geliştirecek yeterli deneyim fırsatı bulamamıştır.

Oysa bir çocuğun hayata dair temel becerileri 0–18 yaş arasında, yani hem çocukluk hem ergenlik döneminde şekillenir. Çocuk, anne babasının yanında hayatın küçük provalarını yapar: Duygularını nasıl ifade edeceğini, nasıl karar alacağını, sorumluluklarını nasıl yöneteceğini ve sosyal ilişkileri nasıl kuracağını bu süreçte öğrenir. Bu deneyimleri kazanmış bir çocuk, yetişkin olduğunda kendi yaşam dengesini daha kolay kurar.

Bu nedenle ebeveynlerin görevi yalnızca çocuklarını geleceğin zorlu koşullarına hazırlamak değil, aynı zamanda onların nefes alabileceği güvenli alanlar da oluşturmaktır. Akademik çalışmanın yanı sıra:

Spor,

Sanat,

Arkadaşlık ilişkileri,

Oyun,

Dinlenme,

İlgi alanlarını keşfetme...

gibi aktiviteler çocuğun gelişiminin vazgeçilmez parçalarıdır. İnsan beyni dopamin sistemiyle çalışır; keyif alınan etkinlikler motivasyonu artırır, öğrenmeyi destekler. Bu nedenle çocukları tüm sosyal alanlardan koparmak verimi artırmak yerine uzun vadede azaltır.

Sınav döneminde çocuğu tamamen kapatmak, onun ileride kendi yaşamının merkezine geçtiğinde de aynı sıkışmışlık hissiyle hareket etmesine sebep olabilir. Cesaret, inisiyatif alma, yeni şeyler üretme ve risk yönetimi gibi beceriler pratik edilmediğinde gelişmez.

Sonuç olarak; çocuğumuzun özgüvenli, dayanıklı, kendini ifade edebilen ve potansiyelini gerçekleştirebilen bir birey olmasını istiyorsak, onu sadece akademik başarıya değil, hayata hazırlamalıyız. Bu da destek, anlayış, sınır, özgürlük ve deneyim alanlarının dengeli bir şekilde sunulmasıyla mümkündür.

Gerçek başarı; puanlarla değil, çocuğun kendini tanıyabilmesi, düşüncelerini ifade edebilmesi, hayata cesaretle adım atabilmesi ve kendi yolu çizebilmesi ile ölçülür.

✍